NGÂN HÀNG- TÒA ÁN- DOANH NGHIỆP

 

 

Bầu Kiên bị cáo buộc thao túng ngân hàng ACB như thế nào 

Không chỉ bị chiếm đoạt hơn 700 tỷ đồng khi đem gửi ngân hàng khác, ACB còn thiệt hại gần 688 tỷ đồng trong thương vụ đầu tư cổ phiếu do ông Nguyễn Đức Kiên đạo diễn.

Cơ quan điều tra giải mã các nguồn tiền của bầu Kiên

Nguyễn Đức Kiên (bầu Kiên, 49 tuổi) là cổ đông của Ngân hàng ACB từ năm 1993. Ông cùng người thân sở hữu gần 938 triệu cổ phần, chiếm 9,03% vốn điều lệ, trong đó riêng ông là gần 3,8%.

Trong 9 năm (2003 - 2012), ông Kiên là Chủ tịch Hội đồng đầu tư ACB và giữ chức Phó chủ tịch HĐQT trong 14 năm (1994 - 2008). Sau khi không tham gia HĐQT, ông lập Hội đồng sáng lập và làm phó chủ tịch. Hội đồng sáng lập có chức năng tư vấn cho HĐQT; thành viên Hội đồng sáng lập được tham gia và cho ý kiến tại tất cả các cuộc họp của HĐQT, được cung cấp đầy đủ tài liệu về hoạt động kinh doanh của ngân hàng.

Theo truy tố của VKSND Tối cao, với vai trò trên, bầu Kiên đã thao túng, chi phối toàn bộ hoạt động quản trị, điều hành ngân hàng ACB, làm thất thoát cả nghìn tỷ đồng.

Cụ thể, ngày 22/3/2010, Thường trực HĐQT triệu tập cuộc họp bàn phương án giảm tồn lượng tiền huy động từ dân cư để tránh thiệt hại cho ngân hàng, có sự tham gia Chủ tịch Hội đồng sáng lập là ông Nguyễn Mộng Hùng và bầu Kiên.

Tại cuộc họp, ông Hùng đưa ra phương án giảm lãi suất huy động tiền gửi để giảm áp lực bị lỗ khi nhận tiền tiết kiệm mà không cho vay được. Bầu Kiên không đồng ý với cách này, cho rằng không được làm giảm tổng tài sản của ACB.

Tổng giám đốc ACB là ông Lý Xuân Hải đề xuất phương án uỷ thác cho nhân viên mang tiền của ACB đi gửi vào các ngân hàng khác để vừa nhận lãi suất tiền gửi, vừa được hưởng thêm “hoa hồng” khuyến mại theo quy định của từng ngân hàng nhận tiền gửi. Bầu Kiên ủng hộ phương án này.

Sau đó, các thành viên thường trực HĐQT gồm các ông Trần Xuân Giá (chủ tịch HĐQT), Trịnh Kim Quang, Phạm Trung Cang, Lê Vũ Kỳ (ba phó chủ tịch HĐQT), Lý Xuân Hải thống nhất cùng ký tên vào biên bản cuộc họp với nội dung: “Đồng ý uỷ thác cho các cá nhân để gửi tiền VND và USD tại các tổ chức tín dụng. Giao tổng giám đốc kiểm soát hạn mức tiền gửi tại các tổ chức tín dụng… Uỷ quyền cho kế toán trưởng tổ chức thực hiện, ký hợp đồng uỷ thác”.

Ngoài số tiền trên, từ ngày 26/1/2011 đến ngày 22/9/2011, ngân hàng ACB còn uỷ thác cho nhân viên gửi tiền vào 22 ngân hàng với tổng số tiền hơn 28.300 tỷ đồng, trong đó lãi vượt trần hơn 243 tỷ đồng. Số tiền gửi đã thu lãi hơn 1.100 tỷ đồng và hơn 1,2 triệu USD. Tuy nhiên, hành vi này không bị truy cứu trách nhiệm hình sự do VKS xác định số tiền lãi vượt trần thu được ngân hàng đã hạch toán, trích nộp thuế theo quy định và nguồn tiền không bị thiệt hại.

Theo cáo buộc, từ ngày 27/6/2011 đến 5/9/2011, Tổng giám đốc Hải chỉ đạo và uỷ quyền cho kế toán trưởng Nguyễn Văn Hoà uỷ thác gần 719 tỷ đồng cho 19 nhân viên để gửi tiết kiệm vào Vietinbank chi nhánh Nhà Bè và Vietinbank chi nhánh TP HCM, thời hạn 3 đến 6 tháng với lãi suất ghi trong hợp đồng 14/%/năm, lãi suất thoả thuận ngoài hợp đồng từ 3,7% đến 13%/năm.

Tuy nhiên sau đó, gần 669 tỷ đồng do 17 nhân viên ACB gửi tại Vietinbank chi nhánh TP HCM và 50 tỷ đồng tại Vietinbank chi nhánh Nhà Bè đã bị Huỳnh Thị Huyền Như (quyền trưởng phòng giao dịch Điện Biên Phủ thuộc Vietinbank chi nhánh TP HCM) sử dụng các thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt. Hành vi của Huyền Như hiện được tách riêng trong một vụ án khác.

Theo VKSND Tối cao, việc Thường trực HĐQT ACB ra Nghị quyết về việc uỷ thác gửi tiền tiết kiệm là vi phạm Điều 106 Luật các Tổ chức tín dụng năm 2010 vì Ngân hàng Nhà nước chưa có quy định hướng dẫn về nghiệp vụ uỷ thác.

Biệt thự của bầu Kiên ở phường Quảng An, quận Tây Hồ.

Ngoài hành vi trên, ngày 5/11/2009, thường trực HĐQT ACB ra thông báo với nội dung: “Giá cổ phiếu ở thị trường chứng khoán đang diễn biến thuận lợi cho việc đầu tư để sinh lợi, Thường trực HĐQT chấp thuận cấp hạn mức 700 tỷ đồng cho hội đồng đầu tư để mua một số ít cổ phiếu có giá trị tốt và tính thanh khoản cao. Thường trực HĐQT uỷ quyền cho ông Kiên chỉ đạo trực tiếp”.

Thực hiện thông báo trên, bầu Kiên đã chỉ đạo Công ty ACBS (công ty chứng khoán do ngân hàng ACB sở hữu 100% vốn điều lệ) đầu tư cổ phiếu ngân hàng ACB và một số mã chứng khoán khác. Do có quy định công ty chứng khoán không được đầu tư vào cổ phiếu hoặc góp vốn của công ty sở hữu trên 50% vốn điều lệ nên bầu Kiên chỉ đạo ACBS ký hợp đồng hợp tác đầu tư với Công ty cổ phần đầu tư Á Châu - ACI (ông Kiên làm chủ tịch HĐQT) để mua cổ phiếu ACB.

Ngày 1/12/2009, Hội đồng đầu tư ACBS ký nghị quyết cho phép ACBS hợp tác với ACI để đầu tư cổ phiếu với trị giá tối thiểu là 2.000 tỷ đồng. Bầu Kiên đã ký phê duyệt với tư cách Chủ tịch Hội đồng đầu tư Ngân hàng ACB. Tiếp đó, Hội đồng trên còn ký Nghị quyết cho phép ACBS ký hợp tác với Công ty TNHH đầu tư tài chính Á Châu Hà Nội - ACI HN (cũng do ông Kiên làm Chủ tịch HĐQT) đầu tư cổ phiếu trị giá tối đa 700 tỷ đồng.

Để công ty ACBS có tiền mua cổ phiếu, theo chỉ đạo của “bầu” Kiên, ngân hàng ACB đã cho KienLongbank vay liên ngân hàng 1.000 tỷ đồng và cho Vietbank vay liên ngân hàng 500 tỷ đồng. Sau đó, KienLongbank và Vietbank cho công ty ACBS vay lại 1.500 tỷ đồng thông qua hình thức mua trái phiếu. Đến hạn thanh toán, công ty ACBS trả cho hai ngân hàng trên hơn 539 tỷ đồng. Sau đó, KienLongbank và Vietbank trả lãi cho ACB hơn 479 tỷ đồng. Theo cáo buộc của VKS, trong thương vụ trên, Ngân hàng ACB bị thiệt hại hơn 60 tỷ đồng.

Khi có được 1.500 tỷ đồng, hai công ty của bầu Kiên đứng tên mua gần 52 triệu cổ phiếu của ngân hàng ACB. Tháng 7/2010, Công ty kiểm toán PwC phát hiện việc hợp tác đầu tư cổ phiếu ACB là trái pháp luật nên yêu cầu ACBS phải loại bỏ số cổ phiếu ACB ra khỏi danh mục hợp tác đầu tư. Hai công ty của bầu Kiên phải trả tiền cho ACBS.

Để có tiền trả lại, ACB cho Vietbank vay liên ngân hàng gần 1.700 tỷ đồng với lãi suất từ 9,8% đến 11,7%/năm để ngân hàng này cho hai công ty của bầu Kiên vay lại dưới hình thức mua trái phiếu lãi suất 11,05% - 14,6%/năm. Theo tính toán của cơ quan công tố, việc vay qua lại này khiến ACB thất thoát gần 13 tỷ đồng do chênh lệch lãi suất.

Khi sai phạm bị phát hiện, hai công ty của bầu Kiên còn nợ Vietbank gần 1.200 tỷ đồng, đây cũng là số tiền Vietbank nợ của ACB. Trong khi đó, hai công ty này chỉ còn giữ số cổ phiếu của ACB trị giá hơn 578 tỷ đồng. Vì vậy, ACB chưa thu hồi được hơn 614 tỷ đồng. Tổng cộng số tiền bị cáo buộc gây thiệt hại cho Ngân hàng ACB trong thương vụ đầu tư cổ phiếu của ACB nêu trên là gần 688 tỷ đồng. 4 người liên quan trách nhiệm trong việc này là ông Kiên với tư cách Chủ tịch Hội đồng đầu tư của ACB cùng các thành viên của Hội đầu đầu tư Công ty ACBS gồm các ông: Lê Vũ Kỳ, Đỗ Minh Toàn (phó tổng giám đốc ACB, thành viên Hội đồng thành viên Công ty ACBS), Nguyễn Ngọc Chung (quyền tổng giám đốc Công ty TNHH chứng khoán ACB).

VKSND Tối cao còn xác định, việc ban hành chủ trương uỷ thác cho nhân viên ACB gửi tiền vào Vietinbank của các ông Giá, Quang, Kỳ, Cang và Hải đã gây thiệt hại gần 719 tỷ đồng.

Ngoài việc thao túng ACB và bị truy tố về tội Cố ý làm trái quy định về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng, ông Kiên còn bị cáo buộc đã trốn thuế, kinh doanh trái phép và lừa đảo chiếm đoạt tài sản khi giữ chức HĐQT của 6 công ty riêng do ông lập ra.

Riêng ông Cang được xác định, tại thời điểm năm 2010 khi Luật các tổ chức tín dụng chưa có hiệu lực thi hành, ông này đã có đơn xin từ nhiệm nên không phải chịu trách nhiệm hình sự.

Ông Toàn và Chung được xác định làm theo chỉ đạo của ông Kiên và Hội đồng đầu tư ACBS, thành khẩn khai báo nên cơ quan điều tra xét thấy chưa cần thiết phải xử lý hình sự, đề nghị HĐQT ACB xử lý hành chính.

Ông Giá, nguyên là cán bộ cao cấp của Nhà nước, có nhiều đóng góp trong công tác, hiện tuổi cao, sức khỏe yếu, VKSND Tối cao đề nghị tòa xem xét khi lượng hình.

VKSND Tối cao truy tố bầu Kiên về 4 tội: Lừa đảo chiếm đoạt tài sản, Cố ý làm trái quy định nhà nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng, Trốn thuế, Kinh doanh trái phép. Khung hình phạt truy tố cao nhất lên tới tù chung thân. Ông Trần Xuân Giá, Lê Vũ Kỳ, Trịnh Kim Quang  bị truy tố tội Cố ý làm trái quy định nhà nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng. Ông Lý Xuân Hải bị truy tố tội Cố ý làm trái quy định nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng. 4 ông Giá, Kỳ, Quang và Hải đều phải đối mặt với khung hình phạt truy tố cáo nhất lên tới 20 năm tù. Ông Trần Ngọc Thanh (giám đốc Công ty cổ phần đầu tư ACB Hà Nội) bị truy tố tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Bà Nguyễn Thị Hải Yến (kế toán trưởng Công ty cổ phần đầu tư ACB Hà Nội) bị truy tố tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Ông Thanh và bà Yến đối diện khung hình phạt cao nhất là 20 năm tù.

Việt Dũng

Trước thềm xét xử VỤ HUYỀN NHƯ

Theo cơ quan điều tra, từ tháng 3/2010 đến tháng 9/2011, Như đã làm giả 8 con dấu đứng tên nhiều cơ quan, đơn vị tạo lập nhiều giấy tờ, chứng từ, hợp đồng… lừa đảo của 9 công ty, 3 ngân hàng và 3 cá nhân số tiền hơn 4.900 tỷ đồng. Cho đến khi vụ án được phát hiện và khởi tố, Như còn chiếm đoạt gần 4.000 tỷ.

Kết quả điều tra cho thấy, đa phần số tiền chiếm đoạt được Như dùng để trả tiền vay nặng lãi cho 14 cá nhân (hơn 1.200 tỷ đồng), chi chênh lệch ngoài hợp đồng cho "cò" ngân hàng hơn 42 tỷ, trả nợ gốc, nợ lãi cho 4 công ty hơn 925 tỷ đồng. Còn hơn 1.200 tỷ, Như thừa nhận dùng để trả các khoản lãi "cắt cổ" khác và tiêu xài hết.    

Người được cho là giúp sức đắc lực cho Như trong các phi vụ là Võ Anh Tuấn (nguyên phó giám đốc Vietinbank chi nhánh Nhà Bè, TP HCM). Chẳng hạn, khoảng tháng 5/2011, thông qua mối quan hệ, Như biết Nguyễn Thị Nga - một nhân viên ngân hàng có một số công ty riêng ở Hà Nội đang có nguồn tiền muốn gửi nên đã bàn bạc với Võ Anh Tuấn cùng bay ra để đàm phán. Khi gặp những người trong các công ty này, Như giới thiệu mình tên là Quyên, nhân viên của Tuấn, đang muốn huy động số tiền nhàn rỗi cho Vietinbank chi nhánh Nhà Bè.

Như yêu cầu Nga cung cấp danh sách và hồ sơ các công ty có vốn cần gửi bao gồm Công ty Phúc Vinh, Thịnh Phát, Hưng Yên để mở tài khoản tại Vietinbank và thỏa thuận mức lãi tiền gửi là 18 – 22%/năm tùy vào số tiền và thời hạn gửi. Như đã làm giả tổng cộng 110 hợp đồng tiền gửi với 3 công ty này, giả chữ ký của Hà Tuấn Anh (giám đốc) và Võ Anh Tuấn (phó giám đốc Vietinbank chi nhánh Nhà Bè) để huy động của những công ty này gần 2.500 tỷ đồng. Sau khi tiền của các công ty này được chuyển vào tài khoản của họ tại Vietinbank chi nhánh TP HCM, Như đã làm giả 127 lệnh chi, chữ ký của các giám đốc công ty để rút tiền đem trả nợ cho những người đã vay trước đó.

Cũng với cách thức tương tự, Như đã dụ nhiều ngân hàng và các công ty khác gửi tiền vào Vietinbank sau đó làm giả giấy tờ để chiếm đoạt hàng nghìn tỷ đồng. Cụ thể, khoảng tháng 10/2010 đến tháng 9/2011, thông qua Huỳnh Bảo Ngọc (phó phòng quản lý quỹ) và Huỳnh Thị Ngọc Ánh (phó phòng kế toán, ngân hàng ACB), Như đã huy động của ngân hàng này hơn 1.100 tỷ đồng.

Để hợp thức hóa số tiền gửi này, Như thỏa thuận với ACB ký hàng chục hợp đồng tiền gửi cho hơn 20 nhân viên của ngân hàng này đứng tên với mức lãi suất trong hợp đồng là 14%/năm, số tiền lãi chênh lệch ngoài hợp đồng từ 3,8 đến 4,5%.

Ngay sau khi ACB chuyển tiền vào tài khoản của các nhân viên ngân hàng này được mở tại Vietinbank, Như đã chi hơn chục tỷ đồng trả lãi suất theo đúng mức thỏa thuận trong hợp đồng (14%) để tạo lòng tin dụ họ tiếp tục gửi tiền. Nhưng số tiền gốc còn lại của ACB trong các tài khoản mở tại Vietinbank thì Như chiếm đoạt bằng cách làm giả lệnh chi và chuyển tiền thẳng từ những tài khoản này để trả nợ. Tổng cộng Như đã chiếm đoạt của ACB hơn 718 tỷ đồng. Trong đó, Như khai đã "lót tay" cho Huỳnh Thị Bảo Ngọc hơn 3,7 tỷ đồng chênh lệch ngoài hợp đồng. 

Trong hầu hết các phi vụ, Như đều giả chữ lý của Võ Anh Tuấn. Mặc dù biết việc làm trái pháp luật của Như nhưng Tuấn vẫn tạo điều kiện cho cô ta thực hiện âm mưu. Trong quá trình huy động tiền của các đơn vị, cá nhân, Tuấn được Như “lại quả” hơn 10 tỷ đồng qua Công ty Xuất nhập khẩu Hoàng Khải để đầu tư xây dựng nhà máy lau bóng gạo tại An Giang. Số tiền này theo Như khai là tiền thu lợi từ việc Tuấn đưa cho Như 500 triệu đồng để kinh doanh chứng khoán, bất động sản từ năm 2007. Tuy nhiên, cơ quan điều tra cho rằng thực chất đây là tiền Như lừa đảo chiếm đoạt được và chia cho Tuấn.

Được xác định là người cầm đầu vụ án, Như bị truy tố về 2 tội danh Lừa đảo chiếm đoạt tài sản và Làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức (theo khoản 4 điều 139 và khoản 3 điều 267 BLHS) với mức án tối đa là chung thân. Với vai trò là người giúp sức tích cực cho Như trong việc huy động tiền của các ngân hàng và chiếm đoạt, Võ Anh Tuấn cũng bị truy tố về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Liên quan đến vụ án, 21 bị cáo khác cũng bị truy tố về 2 tội như bà Như cùng các tội Cho vay lãi nặng; Vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng; Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ; Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng. Trong đó có 13 bị cáo nguyên là trưởng, phó phòng, cán bộ các phòng giao dịch thuộc ngân hàng Vietinbank và nhiều giám đốc, phó giám đốc của các doanh nghiệp.

Khi có thông tin bắt Nguyễn Đức Kiên, người dân nghĩ đến Ngân hàng ACB, ông có thể nói gì về việc này?

- Thông báo của cơ quan cảnh sát điều tra và phát biểu của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước đã nêu rõ: Chúng tôi khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Nguyễn Đức Kiên do vi phạm trong quản lý, điều hành của 3 công ty do Nguyễn Đức Kiên làm Chủ tịch Hội đồng quản trị. Hiện Nguyễn Đức Kiên không tham gia quản lý, điều hành Ngân hàng ACB.

Chúng tôi cũng đã nói rõ là lãnh đạo Bộ Công an và Cơ quan cơ quan cảnh sát điều tra Bộ Công an nhận được rất nhiều đơn, thư khiếu nại, tố cáo liên quan đến vi phạm của 3 công ty do Nguyễn Đức Kiên điều hành và báo cáo Bộ trưởng và Thứ trưởng Phạm Quý Ngọ chỉ đạo.

Trước khi khởi tố, bắt giam Nguyễn Đức Kiên, lãnh đạo liên ngành Tư pháp trung ương đã họp và thống nhất cao. Quá trình bắt, khám xét và tổ chức điều tra đảm bảo đúng người, đúng tội theo quy định của pháp luật và đã báo cáo Thủ tướng và nhận được sự chỉ đạo chặt chẽ của Thủ tướng.

Bầu Kiên trước khi bị bắt tạm giam. Ảnh: Hoàng Hà.

- Ông Nguyễn Đức Kiên là người có vị trí trong xã hội, quá trình điều tra, cơ quan điều tra có chịu áp lực như thế nào?

- Nguyên tắc mọi người đều bình đẳng trước pháp luật, vì vậy chúng tôi không chịu áp lực nào trong điều tra vụ án này và quá trình chỉ đạo điều tra vụ án chúng tôi phải thực hiện nghiêm túc, khách quan các quy định của Bộ luật tố tụng hình sự.

- Ông đánh giá gì về tội phạm trong lĩnh vực ngân hàng?

- Cục Cảnh sát kinh tế đã chủ động phối hợp với các lực lượng tham mưu cho lãnh đạo Bộ Công an và chỉ đạo lực lượng cảnh sát kinh tế các tỉnh, thành phố làm tốt công tác phòng ngừa, phát hiện và đấu tranh với các tội phạm kinh tế nói chung và vi phạm, tội phạm kinh tế trong lĩnh vực ngân hàng nói riêng để góp phần làm cho “mạch máu” kinh tế của đất nước hoạt động lành mạnh. Lợi ích của người dân, quốc gia phải được đặt lên hàng đầu.

Việc này chúng tôi đã có kế hoạch và báo cáo lãnh đạo Bộ công an triển khai mạnh mẽ nên sau khi Nghị quyết 11 năm 2001 của Chính phủ được ban hành, lực lượng Cảnh sát kinh tế đã tập trung chống mua bán trái phép vàng, ngoại tệ, rồi chống vi phạm trần lãi suất. Hiện nay chúng tôi tập trung quan tâm đến hồ sơ, thủ tục cho vay, sử dụng vốn huy động... để phòng ngừa, phát hiện tội phạm, vi phạm.

Điển hình của tội phạm này phải kể đến vụ Võ Anh Tuấn (Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà Bè), Huỳnh Thị Huyền Như (Chi nhánh Ngân hàng Công thương TP HCM) móc nối với một số cán bộ, cá nhân trong và ngoài ngân hàng lừa đảo chiếm đoạt 4.600 tỷ đồng. Chúng tôi đang tiếp tục điều tra, mở rộng giai đoạn 2 của vụ án này.

Công an Nhân dân

Vietinbank không bồi thường vụ Huyền Như

Trả lời VnExpress, lãnh đạo cấp cao Vietinbank khẳng định tiền các cá nhân, doanh nghiệp đưa cho Huyền Như không vào hệ thống của ngân hàng.

  Chiêu trò bẫy vốn kiểu Huyền Như
  Vietinbank bị đòi trả tiền Huyền Như chiếm đoạt

Trong phiên tòa xét xử vụ án Huyền Như hôm 8/1, tất cả các nguyên đơn dân sự và bị hại đều cho rằng mình bị chiếm đoạt do ký hợp đồng với Vietinbank chứ không phải cá nhân Huyền Như. Nhiều người được xếp vào dạng bị hại cho rằng mình không phải nạn nhân của Huyền Như và cũng không biết Huyền Như là ai. Do đó, tất cả đều đề nghị tòa xác định Vietinbank phải là bị đơn dân sự của vụ án, chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại.

Trao đổi với VnExpress.net tối 8/1, lãnh đạo cấp cao Ngân hàng Công Thương Việt Nam (Vietinbank) khẳng định Vietinbank không liên quan tới vụ việc và cũng không có trách nhiệm bồi thường thiệt hại. Theo ông, đây là việc lừa đảo của cá nhân Huyền Như.

Vị lãnh đạo này cho biết, tiền các cá nhân doanh nghiệp gửi qua Huyền Như không hề được cập nhật vào hệ thống của Vietinbank.

"Tiền thực tế chưa vào đến ngân hàng đã rẽ sang chỗ khác. Khi khám nhà riêng Huyền Như thấy những con dấu, hợp đồng, chứng từ giả nhưng trên hệ thống sổ sách của Vietinbank không hề có", ông giải thích. 

Mặc dù khẳng định không bồi thường, ông cho biết toàn hệ thống Vietinbank phải rút bài học kinh nghiệm sau vụ việc của Huyền Như, sẽ tăng cường chỉ đạo từng đơn vị về quản trị nội bộ, rủi ro và sẽ "sa thải nhanh bất cứ cá nhân nào vi phạm". Ông nói: "Sẽ không trừ một ai. Càng cấp cao, lãnh đạo thì càng phải xử lý nhanh, xử lý nặng. Chứ lãnh đạo có chức có quyền mà sai thì tan tành mây khói".

Trong khi đó, chia sẻ với VnExpress, nhiều chuyên gia và luật sư cho rằng để một cá nhân tự tung tự tác lừa đảo hàng nghìn tỷ đồng như Huyền Như là do khâu kiểm soát nội bộ, quản trị rủi ro của ngân hàng có vấn đề.

Theo nguyên lãnh đạo pháp chế của một ngân hàng nhìn nhận hệ thống ngân hàng có một "khuyết tật" lớn về con người. Theo ông, quy trình kiểm soát nội bộ nhà băng nào cũng có nên việc một cá nhân có thể làm giả hàng loạt giấy tờ, chiếm đoạt tiền gửi của các cá nhân tại ngân hàng như trong vụ Huyền Như không thể chấp nhận được. "Nhất là người đó khi ở chi nhánh, gần như không có quyền hành như một lãnh đạo mà lại có thể giả mạo người gửi tiền lấy thẻ tiết kiệm đi cầm cố và một loạt sai phạm khác", vị này nói.

Đồng tình với quan điểm này, một chuyên gia tài chính hiện là giám đốc của một viện nghiên cứu kinh tế cho rằng nếu ngân hàng không có lỗ hổng thì Huyền Như không thể huy động được vốn kiểu như vậy. "Tại sao nhân vật đó lại có thể làm được nhiều như thế vẫn là một câu chuyện lớn", ông nói.

Huỳnh Thị Huyền Như tại tòa. Ảnh: Hải Duyên.

Luật sư Trương Thanh Đức (Hà Nội) cho rằng, sơ hở của hệ thống quản trị rủi ro tại Vietinbank chính là môi trường tạo ra các hành vi phạm tội của Huyền Như. "Nhiều chứng từ và chữ ký giả vẫn lọt qua mọi cửa kiểm soát. Nhiều nghìn tỷ đồng đã được chuyển đi và rút ra bất hợp pháp dễ dàng", ông Đức cho biết.

Khâu quản lý cán bộ và kiểm soát tín dụng của Vietinbank quá lỏng lẻo sau vụ Huyền Như cũng chính là nhận định đầu tiên của Phó chủ tịch Hội luật gia TP HCM, Luật sư Nguyễn Văn Hậu. Theo ông Hậu, mỗi ngân hàng đều có quy trình kiểm soát riêng nhưng trên thực tế có thể người ta chỉ làm chiếu lệ. Ở vụ Huyền Như cho thấy đã bị bỏ lơ hoàn toàn và trách nhiệm này phải thuộc về những người đứng đầu nhà băng chứ không phải mỗi cá nhân người phạm tội”, ông Hậu nhấn mạnh.

Vụ Huyền Như được xem là một trong những vụ lừa đảo lớn nhất từ trước đến nay trong lịch sử ngành ngân hàng Việt Nam. Trên thế giới, vụ lừa đảo của "ông trùm" Bernard Madoff nhằm chiếm đoạt 50 tỷ USD cũng được xếp vào top lớn nhất trong lịch sử tài chính thế giới. Thủ đoạn của Madoff và Huyền Như đều không mới, theo kiểu lấy tiền của người huy động mới trả lãi cho người cũ. Tuy nhiên, gần đây báo chí Mỹ cho biết, Ngân hàng lớn nhất nước Mỹ JPMorgan có thể chịu nộp phạt 2,6 tỷ USD vì đã "nhắm mắt cho qua" vụ lừa đảo này. Một phần số tiền này sẽ bồi thường cho các nạn nhân.

Trong khi đó, ở vụ Huyền Như, nhiều chuyên gia cho rằng ngân hàng với tư cách là một pháp nhân cũng nên có trách nhiệm với khách hàng khi nhân viên của mình làm sai. "Về nguyên tắc, cán bộ ngân hàng làm sai, trước hết ngân hàng phải chịu trách nhiệm. Điều này cũng giống như lái xe gây tai nạn, công ty có lái xe phải chịu trách nhiệm bồi thường cho nạn nhân, sau đó mới yêu cầu lái xe bồi thường cho công ty", ông Trương Thanh Đức phân tích.

Theo một chuyên gia kinh tế tại TP HCM, hiện nay một số ngân hàng có quy mô quá lớn, trong khi đó khâu quản trị, giám sát còn thiếu và yếu nếu không nói là gần như bỏ ngỏ. Chính điều này đã tạo cơ hội cho các cán bộ tha hoá về đạo đức lợi dụng và vi phạm pháp luật. "Đây là một lỗ hổng cực kỳ nghiêm trọng cần phải khắc phục ngay", ông nói. Ngoài thiệt hại về tài chính thì danh tiếng của ngân hàng sau những vụ cán bộ nhà băng lừa đảo chắc chắn cũng bị ảnh hưởng lớn trước mắt công chúng. 

Luật sư Hậu nhìn nhận, 15 năm kể từ sau vụ Minh Phụng EPCO, hơn 77 người gồm nhiều cán bộ ngân hàng và đại gia có tiếng đã lần lượt bị tử hình và ngồi tù vì những sai phạm trong quản lý tài chính liên quan đến khoảng tiền hơn 5.000 tỷ đồng, thì nay lại tái diễn. Điểm khác là vụ Minh Phụng do nhiều người thực hiện còn lần này thì chỉ một cá nhân Huyền Như vẫn lừa đảo được gần 4.000 tỷ đồng. "Chứng tỏ các ngân hàng chưa rút ra một bài học đắt giá cho mình. Nếu không kiểm soát chặt cán bộ thì thời gian tới sẽ còn có nhiều vụ Huyền Như khác”, ông Hậu cảnh báo.

Thanh Lan - Lệ Chi

Là người đầu tiên tham gia bước tố tụng này, luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho Công ty cổ phần bảo hiểm Toàn Cầu, đơn vị được cho là bị Huyền Như lừa 128 tỷ đồng, đặt khá nhiều câu hỏi với Ngân hàng Vietinbank nhằm xác định trách nhiệm của ngân hàng này với phần thiệt hại của công ty. Tuy nhiên, đa phần các câu hỏi đều bị đại diện Vietinbank từ chối trả lời.

Sự việc khá căng thẳng khi xuất hiện những câu đôi co giữa hai bên. Ngay sau đó, chủ tọa Nguyễn Đức Sáu phải lưu ý rằng, do số lượng luật sư tham gia phiên tòa khá đông nên đề nghị các luật sư lần lượt đặt đâu hỏi cho đại diện Vietinbank và ngân hàng này có trách nhiệm phải ghi nhận lại toàn bộ để trả lời ở phần sau tranh luận.

Một số các luật sư khác tham gia bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các nguyên đơn dân sự trong vụ án cũng lần lượt được mời lên. Đa phần các câu hỏi đặt ra đều liên quan đến trách nhiệm của Vietinbank đối với thiệt hại của các tổ chức.

Nhiều nữ đại gia hầu tòa vì cho Huyền Như vay nặng lãi

Với lãi suất có khi lên đến 3,7%/ngày, người đẹp Thiên Lý cùng nhiều nữ đại gia khác đã thu về cả nghìn tỷ đồng khi cho Huyền Như vay một lượng tiền lớn. 

Huyền Như: 'Chủ nợ dọa đập nát mặt nên phải đi lừa'
Huyền Như từng chi hơn triệu USD làm visa đi Mỹ

Ngôi nhà cao tầng, đồ sộ của Nguyễn Thiên Lý (36 tuổi) nổi bật giữa những căn nhà cấp 4 tuềnh toàng ở một khu phố thuộc phường 11, quận Bình Thạnh, TP HCM. Năm 2009, khi vừa hơn 30 tuổi, Lý từng bị TAND TP HCM xử phạt 4 năm tù về tội Vận chuyển trái phép tiền tệ qua biên giới khi "ôm" 45.000 USD ra nước ngoài. Đến nay, Thiên Lý lại là bị cáo trong vụ án lừa đảo gần 4.000 tỷ đồng do "siêu lừa" Huỳnh Thị Huyền Như (36 tuổi, nguyên cán bộ ngân hàng Vietinbank) thực hiện và đang được tại ngoại. Tuy nhiên, người đẹp lần thứ hai vướng vào lao lý không phải vì tiếp tay cho Như lừa đảo, mà vì là chủ nợ của cô này.

Lý nổi tiếng là nữ đại gia xinh đẹp và thành đạt. Ảnh: Hải Duyên

Theo cáo trạng, từ năm 2007, thông qua một người làm môi giới chứng khoán, Lý quen với Như - nhân viên tín dụng Ngân hàng Viettinbank - khi lấn sang kinh doanh bất động sản và chơi chứng khoán.  Lý biết Huyền Như đang cần tiền để đầu tư nên chủ động đề nghị cho vay với lãi suất 0,4%/ngày. Ban đầu chỉ hơn 5 tỷ đồng, dần dần thấy Như trả lãi sòng phẳng, Lý cho nữ cán bộ ngân hàng vay tới hơn một nghìn tỷ đồng với lãi suất có khi lên đến 3,7%/ ngày, cao hơn 10 lần mức lãi suất quy định của Ngân hàng Nhà nước cùng thời điểm (0,0287- 0,0369%/ngày). Cơ quan điều tra cho rằng, với kiểu cho vay "cắt cổ" này, Lý đã thu về hơn 735 tỷ đồng tiền lãi.

Không chỉ mình Lý đối diện án tù, trong vụ án này còn có nhiều người khác vướng vào tù tội vì hành vi tương tự. Trong đó, cũng là chủ nợ của Huyền Như nhưng bà Nguyễn Thị Lành được cho là đã cho cựu cán bộ Vietinbank vay lãi cao đến gần 8.000 tỷ đồng, thu lợt bất chính hơn 1.200 tỷ đồng.

Một nữ đại gia khác là Đào Thị Tuyết Dung cho Như vay hàng trăm tỷ đồng, thu lãi 174 tỷ. Còn Hùng Mỹ Phương, Phạm Văn Chí cho Như vay hàng chục tỷ đồng với lãi suất từ 0,5-1,2% một ngày.

Khai tại toà, Huyền Như nói: "Ban đầu bị cáo vay vài tỷ, vài chục tỷ, chu kỳ thanh toán lãi là 10 ngày một lần. Nếu quá 10 ngày không trả thì sẽ tính lên 5%/ ngày. Thậm chí có những khoản phải trả lên đến 8%/ ngày. Lãi mẹ đẻ lãi con trong khi bất động sản và cổ phiếu xuống giá, không bán được nên bị cáo mất khả năng chi trả. Các chủ nợ đe dọa sẽ đến cơ quan quậy, nhắn tin đòi 'đập nát mặt' nên bị cáo mới huy động tiền của các công ty, ngân hàng để trả lãi cắt cổ".

Trong khi đó, Lý cho biết trước đây từng mua chứng khoán và nhà đất với Như và là đối tác làm ăn của nhau. Trước khi xảy ra vụ án, bị cáo đưa cho Như hơn 200 tỷ mua chứng khoán và nhà đất, nhưng Lý cho rằng cáo trạng không đề cập đến số tiền này là thiếu. Số tiền mà Lý đưa cho Như từ tháng 8/2009 là tiền huy động vốn làm ăn chứ không phải cho vay nặng lãi. Đồng thời Lý cũng phủ nhận việc đe dọa Như phải trả nợ gốc và lãi cho mình.

“Bị cáo là người làm ăn có uy tín ở thành phố, cũng là con gái chân yếu tay mềm, không thể nói bị cáo đe dọa Như được”, Lý nói và cho biết từng khuyên Như tuyên bố phá sản để không bị vướng vào lao lý nhưng Như không chịu mà nói "cứ tin tưởng, tôi sẽ xoay sở được".

Nữ đại gia một thời cũng phân trần, bản thân phải chịu áp lực từ nguồn tiền cho Như vay. "Vì thời điểm này bị cáo chuẩn bị kết hôn và số tiền này là của gia đình chồng gửi từ Mỹ về để đầu tư", Lý nói.

Bà Lành. Ảnh: Hải Duyên

Còn bà Lành tỏ ra thành khẩn khi được thẩm vấn. Bà này cho biết, từ năm 2009 cho Như vay rất nhiều tiền lên đến hàng nghìn tỷ nhưng không nhớ chính xác. Ban đầu thì chỉ có 5 tỷ lãi suất 0,6%/ngày, nhưng sau thì gốc và lãi ngày càng nhiều. Lành cho rằng, trong số tiền cho Như vay thì đa phần là của Hoàng Trung (một người Lành giới thiệu cho Như) nên đề nghị tòa bóc tách riêng trong quá trình xét xử để xác định trách nhiệm của mình trong vụ án.

Điều 163 Bộ luật Hình sự năm 1999, được sửa đổi bổ sung năm 2009, quy định về Tội cho vay nặng lãi: 1. Người nào cho vay với mức lãi suất cao hơn mức lãi suất cao nhất mà pháp luật quy định từ 10 lần trở lên có tính chất chuyên bóc lột, thì bị phạt tiền từ một lần đến 10 lần số tiền lãi hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến một năm. 2. Phạm tội thu lợi bất chính lớn thì bị phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm. 3. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ một đến 5 lần số lợi bất chính, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ một năm đến 5 năm".

Nguyễn Loan - Hải Duyên

 Liên quan đến những sai sót để cho Huyền Như chiếm đoạt số tiền rất lớn, một loạt cán bộ ngân hàng đều nhận là nạn nhân của Như vì đã quá tin tưởng.

 

“Các bị cáo đều bảo rằng vì tin tưởng Như. Khi thẩm định hồ sơ nghĩ chỉ thiếu chữ ký, hoặc không cần gặp gỡ khách nên đều bỏ qua quy trình. Nếu mỗi người cứ bỏ qua một chút như thế thì còn gì là quy trình xét duyệt nữa", thẩm phán - chủ tọa Nguyễn Đức Sáu nhấn mạnh.

Liên quan đến việc để cho Huyền Như chiếm đoạt số tiền 180 tỷ của VIB, Huỳnh Hữu Danh – nguyên là nhân viên ngân hàng VIB chi nhánh TP HCM thừa nhận đã sai phạm trong việc làm thủ tục cho 12 cá nhân do Như giới thiệu để vay 480 tỷ. Danh khai, năm 2008, Như từng đến chi nhánh vay tiền và được ngân hàng phê duyệt cho vay mua nhà đất 7 tỷ đồng. Trong hợp đồng này Như đã tất toán trước thời hạn nên rất tin tưởng và không ngờ được trong 12 hợp đồng vay sau này đều do Như làm giả và lấy danh của Vietinbank chi nhánh Nhà Bè. ...